 | | Thi công dự án đường ô tô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng |
Những năm gần đây, “làn sóng” các doanh nghiệp đầu tư vào các dự án giao thông theo hình thức BOT (Xây dựng - Khai thác - Chuyển giao) ngày càng nhiều. Dự án nhỏ vài chục tỷ đồng, đến những “siêu dự án” hàng chục nghìn tỷ. Tuy nhiên, thực tế trong những năm vừa qua, cơ chế để vận hành các dự án theo phương thức này chưa thật sự đồng bộ và dẫn đến việc huy động vốn và triển khai các dự án chưa đạt được hiệu quả như mong muốn...
BOT giao thông vẫn hấp dẫn
Vẫn biết tham gia vào lĩnh vực giao thông vốn được coi là hết sức phức tạp và phải đương đầu với rất nhiều rủi ro, đặc biệt trong thời điểm biến động giá và cơ chế, thủ tục còn phức tạp, tuy nhiên trong những năm vừa qua vẫn có rất nhiều nhà đầu tư “hăng hái” tham gia. Có thể điểm qua một số dự án tiêu biểu của phương thức này như: cầu Cỏ May (trên QL51), QL13 (thuộc địa phận Bình Dương), đoạn An Sương - An Lạc thuộc QL1A trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, cầu Yên Lệnh (Hưng Yên), cầu Ông Thìn, cầu Bình Triệu (khu vực TP Hồ Chí Minh), đường tỉnh lộ 16 - tỉnh Đồng Nai, cầu Rạch Miễu, QL2 đoạn Nội Bài - Vĩnh Yên và rất nhiều tuyến tránh trên QL 1A,...
Ngoài các dự án trên, hai dự án BOT có số vốn “siêu lớn” khác là đường ô tô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng và cầu Đồng Nai cũng đã được khởi công vào nửa đầu năm 2008. Tuyến đường ô tô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng với số vốn lên tới 24.566 tỷ đồng do Tổng công ty Phát triển hạ tầng và Đầu tư tài chính Việt Nam (VIDIFI) làm chủ đầu tư được coi là dự án đường cao tốc hiện đại và đầu tiên của Việt Nam được đấu thầu, xây dựng theo tiêu chuẩn quốc tế. Toàn tuyến có tổng chiều dài 105,5 km từ Thủ đô Hà Nội qua Hưng Yên, Hải Dương tới cảng Hải Phòng.
Để giải phóng mặt bằng thi công toàn tuyến sẽ phải di dời khoảng trên 1.250 hộ với 7.700 người. Còn dự án xây dựng cầu Đồng Nai được khởi công vào đầu tháng 6/2008. Hợp đồng BOT xây dựng cầu Đồng Nai và tuyến 2 đầu cầu với tổng mức đầu tư phần vốn BOT là 1.255 tỷ đồng và vốn ngân sách Nhà nước hỗ trợ để đền bù GPMB, tái định cư là 623 tỷ đồng. Chủ đầu tư dự án là Tổng công ty Xây dựng số 1 (Bộ Xây dựng).
Chưa hoàn thiện cơ chế
Mặc dù, hiện nay có rất nhiều dự án BOT lớn nhưng trên thực tế, các dự án theo phương thức này hầu hết không đáp ứng được yêu cầu. Nguyên nhân của tình trạng này, theo các chuyên gia của ngành GTVT là do hệ thống pháp lý đối với hình thức đầu tư BOT và những tiêu chí để từ đó có thể xác định được nhà đầu tư tốt nhất cho các dự án vẫn chưa được hoàn thiện. Cho dù hình thức BOT phải sử dụng chủ yếu nguồn vốn của nhà đầu tư nhưng rất nhiều các dự án này vẫn có không ít nguồn vốn của Nhà nước.
Mục tiêu quan trọng nhất của BOT là huy động nguồn vốn ngoài Nhà nước để có nhiều vốn đầu tư phát triển giao thông, tuy nhiên, rất nhiều dự án trong thời gian qua lại do đối tác ký kết các hợp đồng BOT là các doanh nghiệp Nhà nước. Điều này giảm đi rất nhiều hiệu quả huy động vốn. Hơn nữa, từ trước đến nay, các dự án BOT thường chỉ áp dụng hình thức chỉ định trực tiếp nhà đầu tư mà ít khi thông qua đấu thầu.
Vốn thuộc sở hữu của các doanh nghiệp BOT thường rất thấp và tỷ lệ tham gia vốn của ngân sách Nhà nước vẫn chiếm tỷ lệ khá cao, chiếm từ 20 đến 30%, thậm chí có dự án chiếm tới 60% tổng vốn đầu tư. Chính những nguyên nhân này khiến kênh huy động vốn và nhiều dự án theo phương thức BOT đang gặp không ít khó khăn.
Theo nhiều chuyên gia trong lĩnh vực XDCB giao thông, quy chế đầu tư theo hình thức hợp đồng BOT ban hành kèm theo Nghị định 77/1997/NĐ-CP đến nay đã bộc lộ rất nhiều bất cập và việc xây dựng, hoàn thiện một cơ chế nhất quán cho phương thức đầu tư này trong thời gian tới là yêu cầu rất cấp thiết. Thực tế trong thời gian qua, rất ít dự án BOT đã hoàn thành và đưa vào khai thác phát huy được hiệu quả.
Với các dự án đang triển khai cũng có rất nhiều vấn đề phải bàn. Dự án đường ô tô cao tốc Hà Nội- Hải Phòng do cơ chế, chính sách chưa đồng bộ nên phải mất rất nhiều thời gian, kể cả khi dự án đã được khởi công nhưng vẫn không đàm phán xong tổng mức đầu tư, dòng vốn cấp cho dự án theo tiến độ, nguồn vốn huy động và điều kiện vay vốn, phương án thu phí QL5 cũ đến lợi nhuận kinh doanh từ quỹ đất và các dịch vụ khác,… Phải tới cuối tháng 10/2008, dù đã được khởi công hơn 5 tháng, hợp đồng mới được ký kết.
Hơn nữa một điều đáng nói tại “siêu dự án” này là cho dù phương thức là BOT nhưng khác với rất nhiều dự án khác, chủ đầu tư đường ô tô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng lại có được “cơ chế đặc biệt” mà thường chỉ áp dụng cho các dự án theo phương thức BT (Xây dựng- Chuyển giao) là xây dựng cả một số khu đô thị, công viên dọc tuyến để hoàn vốn. Điều này được minh chứng bằng việc mới đây, UBND TP Hà Nội đã chấp thuận về nguyên tắc cho phép chủ đầu tư dự án đường ôtô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng qui hoạch 1.200ha khu đô thị - công viên Gia Lâm nhằm góp phần thu hồi vốn xây 105km đường cao tốc này. Trong 1.200ha, dự kiến sẽ có khoảng 400ha làm khu đô thị, 400ha khác làm công viên khoa học.
Một số dự án khác như cầu Đồng Nai, cho dù chưa hoàn thành cũng đã gặp phải rất nhiều rắc rối. Mặc dù theo kế hoạch phải đến tháng 10/2009, dự án mới có thể hoàn thành nhưng nhà đầu tư đã tính đến chuyện thu phí trước từ tháng 1/2009.
Lý do của việc làm này theo giải thích của chủ đầu tư là do tổng mức đầu tư dự án xây dựng cầu Đồng Nai quá lớn, nếu đợi đến tháng 10/2009 mới thu phí thì người dân sẽ phải chịu thời gian nộp phí kéo dài. Từ đầu năm 2009 đến nay, nghịch cảnh cầu chưa xong, chưa đi mà đã phải nộp tiền đang gây bức xúc trong dư luận và thật sự làm đau đầu các nhà quản lý.
Đức Thắng Cập nhật lần cuối:
03/06/2009 08:50:18 AM Đánh giá của bạn về bài viết: Tổng số:
0
Trung bình:
0 
Ý kiến của bạn:Thách thức mới của cơ chế đầu tư công?
01/09/2010 04:42' PM
Chỉ mong rằng, cơ chế ngày càng phù hợp với thực tế cuộc sống, bảo đảm sử dụng hiệu quả vốn nhà nước và quyền lợi của doanh nghiệp, thủ tục thông thoáng... Cơ hội mới cho vựa lúa lớn nhất cả nước31/08/2010 07:06' PM Dự án giao thông kết nối trung tâm đồng bằng sông Mê Kông là một trong những dự án xây dựng hạ tầng lớn nhất tại khu vực này từ trước tới nay... Phải chăng là giám sát bằng "tai"?
25/08/2010 04:52' PM
Chưa ai có thể trả lời ngã ngũ câu hỏi này. Song điều có thể khẳng định là trong đầu tư cũng như nhiều lĩnh vực khác, kiểm tra và giảm sát vẫn là khâu yếu nhất, cần có biện pháp khắc phục triệt để hơn. Thương hiệu Cầu 12 trong xây dựng cơ bản giao thông25/08/2010 04:43' PM Luôn mạnh dạn đầu tư chiều sâu, đi đầu áp dụng 30 công nghệ mới, trong đó có nhiều công nghệ tiên tiến của nước ngoài... "Phanh", một bộ phận của tốc độ
18/08/2010 04:05' PM
Sự kiện dẫn đến tái cơ cấu Vinashin cần rút ra nhiều bài học để tiếp tục xây dựng và phát triển các tập đoàn kinh tế đang trong giai đoạn thí điểm. Ở đây, trách nhiệm chính của người đứng đầu (Chủ tịch Hội đồng quản trị) là không cần bàn cãi. Sẽ có một Mai Linh trong đầu tư xây dựng giao thông17/08/2010 04:57' PM Mai Linh nhận thức rõ được trách nhiệm của mình trong việc đóng góp nguồn lực vào đầu tư xây dựng các tuyến giao thông... "Cảm ơn" khủng hoảng!
11/08/2010 04:17' PM
Dù đã có không ít lời cảnh báo, song doanh nghiệp thì che giấu loanh quanh; còn cán bộ và cơ quan quản lý thì người nọ trông người kia, cơ quan nọ ngóng cơ quan kia... Bài đã đăng: Sẽ thông xe, nếu…
01/01/1900 12:00' AM
Gần đây, có gói thầu lớn không có nhà thầu nào dám dự thầu vì nó nằm trong khu vực có “truyền thống” giải phóng mặt bằng cò cưa vô thời hạn. Dự án kéo dài, chi phí sẽ đội lên, đang góp phần làm giảm hiệu quả đầu tư... Nan giải việc bù giá cho dự án WB426/05/2009 04:23' PM Nguyên nhân dẫn đến quyết định này, theo WB là do lỗi của phía Việt Nam chậm GPMB. “Con số” của “con số”
23/05/2009 10:17' AM
Đối với Bộ GTVT, thì VEC là “con so” với nghĩa là một mô hình hoàn toàn mới: doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chủ đầu tư trong xây dựng đường cao tốc... Chưa tương xứng với nhu cầu...19/05/2009 04:04' PM Thời gian vừa qua, trước việc các doanh nghiệp trong ngành chậm trễ triển khai vay vốn kích cầu, Bộ GTVT đã phải trực tiếp có văn bản yêu cầu các nhà thầu xây lắp tích cực khai thác nguồn vốn vay kích cầu được hỗ trợ lãi suất của Chính phủ nhằm đổi mới trang thiết bị, công nghệ phục vụ hoạt động sản xuất. Thời cơ cần nắm bắt13/05/2009 07:53' AM Thời điểm hiện nay, theo đánh giá của rất nhiều chuyên gia trong lĩnh vực XDCB giao thông, rất nhiều “cửa sáng” và hàng loạt những thay đổi cơ bản đã xuất hiện đem lại những thời cơ mới trong lĩnh vực vốn được coi là mũi nhọn, mở đường phát triển kinh tế- xã hội của đất nước này... Các dự án giao thông àm “thay da, đổi thịt” vùng đất Điện Biên06/05/2009 09:51' AM Hàng loạt các dự án giao thông có quy mô, tổng mức đầu tư rất lớn đã và đang triển khai trên địa bàn tỉnh Điện Biên từng bước làm "thay da đổi thịt" mảnh đất đã từng làm nên chiến thằng chấn động địa cầu... Chỉ do một số đối tượng lợi dụng kích động28/04/2009 04:14' PM Những ngày gần đây, việc cưỡng chế GPMB tại Dự án nâng cấp, cải tạo QL48 (thuộc dự án WB4) trên địa bàn huyện Diễn Châu gây ra một số dư luận bức xúc... |
