Sau khi Nghị định 99/2007/NĐ - CP ngày 13 tháng 6 năm 2007 về quản lý đầu tư xây dựng công trình được ban hành, Bộ Xây dựng lần lượt ban hành tiếp theo các Thông tư hướng dẫn thực hiện, trong đó Thông tư 06/2007/TT - BXD hướng dẫn hợp đồng trong hoạt động xây dựng ngày 25 tháng 7 năm 2007 được các bên tham gia thực hiện công trình rất quan tâm.
Trong đó, ngoài chủ trương áp giá gần với giá thị trường thì việc xác định các trường hợp điều chỉnh và phương pháp điều chỉnh khi tiến hành dự án (công trình) được các nhà thầu đã từng tham gia các dự án sử dụng nguồn vốn ODA đánh giá là đã tiệm cận được thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, chính sự tiến bộ của các hướng dẫn trên đã khiến những hồ hởi ban đầu dẫn chuyển sang lo lắng: làm sao có thể thực hiện được như hướng dẫn?
Theo hướng dẫn, tất cả các trường hợp bổ sung công việc ngoài phạm vi hợp đồng được ký kết; điều chỉnh đơn giá theo giá tạm tính; điều chỉnh giá của khối lượng phát sinh tới lượng quá 20% khối lượng của hạng mục trong hợp đồng ban đầu; các đơn giá được xem xét lại theo một khoảng thời gian nhất định được các bên tham gia hợp đồng thống nhất từ ban đầu; biến động lớn về giá cả nguyên nhiên liệu, vật tư; các trường hợp bất khả kháng; các khoản trượt giá đã được quy định trong hợp đồng.
Nhìn chung tất cả các trường hợp được điều chỉnh đơn giá đều được các bên, đặc biệt là các nhà thầu rất hoan nghênh, nếu hợp đồng được ký kết như vậy và các bên tham gia đều thực hiện nghiêm túc các điều khoản đã ký kết đó, sự công bằng giữa hai bên A và B, coi như được xác nhận.
Nhưng, trường hợp biến động giá lớn như quy định cụ thể tại Thông tư là: “Trường hợp giá nhiên liệu, vật tư, thiết bị nêu trong hợp đồng có biến động lớn, ảnh hưởng trực tiếp tới việc thực hiện hợp đồng hoặc khi Nhà nước thay đổi các chính sách có liên quan” thì vẫn phải báo cáo người có thẩm quyền để xem xét.
Một uỷ viên HĐQT của Tổng công ty xây dựng công trình giao thông 1 (CIENCO1) đã cho rằng khái niệm “biến động lớn” là một khái niệm có tính chất cảm tính, vì thế nó sẽ làm các bên trong hợp đồng rất khó đưa ra ý kiến chung khi cần tiến hành điều chỉnh khi có sự cố xảy ra.
Có thể thấy nếu biến động lên tới mức làm thay đổi (tăng hoặc giảm) 51% giá trị của hợp đồng thì các bên đều có thể thống nhất được khái niệm “biến động lớn”, nhưng nếu sự thay đổi nào đó như quy định chỉ làm thay đổi 20%, hoặc chỉ 15%, thậm chí là 7%, khả năng đưa ra được quan điểm chung của các bên tham gia hợp đồng là rất thấp!
Vì thế có những ý kiến cho rằng để tránh những tranh chấp không thể giải quyết khi có phát sinh trong các bên, phải lập và ký các điều khoản cụ thể khi lập hợp đồng, các thống nhất trước được với nhau và tiến hành ký kết sẽ là cơ sở để điều chỉnh các thay đổi sau này. Tuy nhiên, khó khăn là ở chỗ các thoả thuận đó nhất thiết phải lấy các quy định cụ thể (trong đó có Thông tư 06/2007/TT - BXD) làm cơ sở để thoả thuận.
Vì vậy, ngay từ khi Thông tư 06/2007/TT - BXD được ban hành, đã có những ý kiến cho rằng cần phải có quy định cụ thể về điều khoản này bằng những chỉ số cụ thể, ví dụ khi thay đổi tới mức nào thì được quyền thương lượng lại, ở mức nào thì các bên phải chấp thuận thực hiện các cam kết tại hợp đồng.
Quan trọng hơn, nếu Nghị định 99/CP đã quy định tổng mức đầu tư là ngưỡng cuối cùng không thể vượt qua, vậy trong trường hợp các phát sinh dẫn tới điều chỉnh vượt quá mức đó, các bên tham gia hợp đồng sẽ đưa ra biện pháp như thế nào để giải quyết?
Không chỉ có thế, cụm từ “phải báo người có thẩm quyền xem xét” cũng cho thấy bên bị ảnh hưởng có thể sẽ vấp phải hàng rào thủ tục hành chính và sự kém nhạy bén trong việc ban hành các quy định bổ sung trong các trường hợp có những biến động giá cả trên thị trường.
Vấn đề thứ hai cũng được nhiều doanh nghiệp quan tâm là vấn đề sử dụng đơn giá tạm tính đối với những công việc hoặc khối lượng công việc khi tiến hành ký hợp đồng do bên nhận thầu và giao thầu chưa đủ điều kiện xác định chính xác đơn giá.
Đây cũng là vấn đề nhạy cảm và sự nhạy cảm sẽ diễn ra ở hai nhóm: khối lượng chưa xác định được chiếm tỷ lệ bao nhiêu đối với giá trị hợp đồng thì được phép “xác định sau” và nếu khối lượng có giá cần xác định chính xác lớn thì việc tạm ứng cũng như thu hồi tạm ứng sẽ được quy định như thế nào?
Mặc dù cần có những hướng dẫn cụ thể hơn đối với hai vấn đề trên, nhưng phải thấy rằng nếu các bên tham gia hợp đồng xây dựng thực hiện tốt những hướng dẫn đã có trong Thông tư 06/2007/ TT - BXD, một bước chuyển cơ bản trong việc thực hiện hợp đồng xây dựng đã được xây dựng.
Theo những chuyển biến tích cực đó, mục tiêu đề ra như phát biểu của bà Vũ Thị Hoà, Vụ trưởng Vụ Kinh tế - Tài chính (Bộ Xây dựng) là “các bên tham gia hợp đồng phải thực hiện nghiêm túc trách nhiệm của mình và tránh được ở mức cao nhất sự cửa quyền của chủ đầu tư”.
Huyền Thi Số lượt đọc:
1103
-
Cập nhật lần cuối:
25/08/2007 10:10:14 PM | 