Nhiều bất cập trong xử lý vi phạm giao thông đường bộ

Cập nhật, 11:41, Thứ Ba, 24/04/2012 (GMT+7)

Ngày 24/4/2012, lãnh đạo Bộ GTVT, Công an, Tài chính..., các TP lớn đã trả lời chất vấn tại phiên giải trình do UBPL Quốc hội tổ chức về "Vi phạm hành chính trong lĩnh vực GTĐB - thực trạng và giải pháp”.

Đồng chí Phan Trung Lý, UVTV QH, Chủ nhiệm UB Pháp luật chủ trì phiên giải trình. Mở đầu buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng đã có báo cáo Thực trạng vi phạm hành chính và các giải pháp khắc phục trong lĩnh vực giao thông đường bộ (GTĐB)...

Ảnh: Khánh Hà
Ảnh: Khánh Hà

TNGT đường bộ chiếm 98,2%

Báo cáo tại Phiên giải trình, Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng nhấn mạnh, vi phạm hành chính về giao thông đường bộ trong nhiều năm qua luôn là vấn đề bức xúc trong công tác bảo đảm trật tự ATGT và là một trong những nguyên nhân chính gây TNGT đường bộ, ùn tắc giao thông tại các thành phố. Năm 2011, tai nạn GTĐB chiếm 98,2% về số vụ, 96% số người chết, 98,8% số người bị thương trên cả nước, ngoài ra còn gây thiệt hại về phương tiện, tài sản, hàng hóa hàng ngàn tỷ đồng.

Trong năm 2011 và 2 tháng đầu năm 2012 trên cả nước xảy ra 49.518 vụ TNGT và va chạm giao thông đường bộ, làm chết 12.399 người, bị thương 54.192 người, so với cùng kỳ năm 2010 đã giảm về cả 3 tiêu chí về số vụ, số người chết và bị thương. Trong đó, TNGT đường bộ từ ít nghiêm trọng trở lên xảy ra 14.599 vụ, làm chết 12.399 người, bị thương 11.200 người, so với cùng kỳ năm trước giảm 1.159 vụ (- 7,35%), giảm 632 người chết (- 4,85%), giảm 329 người bị thương (-14,2%).

Cũng  trong năm 2011 và 2 tháng đầu năm 2012, lực lượng chức năng đã kiểm tra xử lý hơn 7,2 triệu trường hợp vi phạm, thu nộp Kho bạc Nhà nước 2.044 tỷ 237 triệu đồng; tước 275.666 GPLX, tạm giữ 26.842 xe ô tô và 650.227 xe mô tô.

Các nhóm hành vi vi phạm chủ yếu là đi không đúng phần đường, lấn đường, tránh, vượt trái quy định (21,6%); vi phạm quy định về tốc độ (21,2%); dừng đỗ xe trái quy định (8,9%); không chấp hành biển báo hiệu (5,9%); chở quá số người quy định, chở quá tải trọng (9,7%); người điều khiển, người ngồi trên xe mô tô, xe gắn máy không đội mũ bảo hiểm (9,3%).

Tình trạng lái xe sử dụng rượu bia quá nồng độ quy định còn phổ biến nhưng việc phát hiện và xử phạt còn thấp. Nhóm hành vi vi phạm quy định về kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ chủ yếu là lấn chiếm, xây dựng, sử dụng trái phép hành lang ATGT đường bộ; san lấp, mở đường nhánh đấu nối trái phép vào đường chính, thi công công trình trong phạm vi đất dành cho đường bộ không có giấy phép thi, không đảm bảo điều kiện an toàn khi thi công trên đường bộ đang khai thác; vi phạm quy định về tải trọng cầu, đường bộ...

Còn nhiều bất cập trong xử lý vi phạm

Theo quy định của Luật Giao thông đường bộ 2008, CSGT đường bộ và Thanh tra đường bộ là 2 lực lượng chính xử phạt vi phạm hành chính. Ngoài ra còn có các lực lượng cảnh sát trật tự, cảnh sát cơ động, cảnh sát 113, công an xã tham gia phối hợp, hỗ trợ CSGT đường bộ tuần tra, kiểm soát bảo đảm TTATGT đường bộ trong trường hợp cần thiết huy động thêm lực lượng được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 27/2010/NĐ-CP ngày 24/3/2010 của Chính phủ về huy động thêm lực lượng tuần tra, kiểm soát bảo đảm TTATGT.

Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng nhấn mạnh, vi phạm hành chính về giao thông đường bộ trong là vấn đề bức xúc trong công tác bảo đảm trật tự ATGT và là một trong những nguyên nhân chính gây TNGT đường bộ, ùn tắc giao thông. Ảnh: Khánh Hà

Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng nhấn mạnh, vi phạm hành chính về giao thông đường bộ trong là vấn đề bức xúc trong công tác bảo đảm trật tự ATGT và là một trong những nguyên nhân chính gây TNGT đường bộ, ùn tắc giao thông.

Ảnh: Khánh Hà

Tuy nhiên, tồn tại, vướng mắc hiện nay là việc phân định trách nhiệm, thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực GTĐB còn chồng chéo, bất cập dẫn đến tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, các vi phạm hành chính mới phát sinh không được xử lý triệt để từ ban đầu đã tạo thành tiền lệ xấu làm đối tượng vi phạm sinh nhờn, không chấp hành.

Đối với lĩnh vực bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, thanh tra đường bộ là lực lượng phát hiện, ngăn chặn và xử phạt vi phạm hành chính nhưng việc cưỡng chế đối với các hành vi vi phạm lấn chiếm, xây dựng trái phép về đất đai gặp rất nhiều khó khăn; hoặc chồng chéo về thẩm quyền xử phạt   của Thanh tra giao thông đường bộ và Thanh tra xây dựng đối với các vi phạm hành chính về quản lý lòng đường, vỉa hè, hạ tầng kỹ thuật giao thông đô thị.

Theo Luật Thanh tra mới, tổ chức thanh tra chuyên ngành của Tổng cục Đường bộ Việt Nam không còn tồn tại sau ngày 01/7/2011 (ngày Luật Thanh tra có hiệu lực). Do đó, hoạt động của lực lượng thanh tra thuộc các tổ chức thanh tra trước đây trực thuộc Tổng cục Đường bộ Việt Nam không còn cơ sở pháp lý để hoạt động. Điều này đã gây khó khăn rất lớn cho công tác kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính, đặc biệt các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông, hành lang ATGT.

Do không còn lực lượng Thanh tra Tổng cục Đường bộ, việc xử phạt vi phạm hành chính phải chuyển lên Thanh tra Bộ hoặc Thanh tra Sở GTVT giải quyết  gây sức ép quá tải đối với Chánh Thanh tra Bộ, Chánh Thanh tra Sở và Chủ tịch UBND các cấp của địa phương, làm cho thủ tục ra quyết định xử phạt phức tạp, thường kéo dài thời gian, mất nhiều thời gian chờ đợi xử lý, không bảo đảm tính kịp thời, nhanh nhạy của nền hành chính hiện đại. Việc chuyển hồ sơ vi phạm hành chính (VPHC) cho Thanh tra các Sở để Thanh tra các Sở tổ chức lực lượng kiểm tra hiện trường, thẩm định hồ sơ (có thể mất hàng tuần hoặc hàng tháng) dẫn đến thời hiệu ra quyết định xử phạt đã hết; công trình vi phạm đã đưa vào sử dụng, làm giảm hiệu lực, hiệu quả về công tác xử lý VPHC, giảm tính răn đe thuyết phục đối với các đối tượng vi phạm.

Việc xử phạt gián tiếp thông qua thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ đã được lực lượng CSGT thực hiện, tuy nhiên việc xử phạt đối với người vi phạm còn nhiều bất cập do người vi phạm không phải là chủ phương tiện hoặc phương tiện đã chuyển quyền sở hữu nhưng chưa sang tên, đổi chủ. Hơn nữa quy định thông báo vi phạm về cơ quan hoặc nơi cư trú của người vi phạm theo quy định tại Thông tư số 38/2010/TT-BCA ngày 12/10/2010 của Bộ Công an chưa được các cơ quan, đơn vị ở địa phương quan tâm thực hiện kiểm điểm, giáo dục người vi phạm ở nơi cư trú và thông báo phản hồi lại cho đơn vị ra thông báo. Hơn 1 năm sau khi Thông tư được triển khai, chỉ có 0.01% thông báo được phản hồi.

Tăng cường hiệu lực xử lý vi phạm hành chính

Để tăng cường hiệu lực, hiệu quả trong công tác xử lý vi phạm hành chính về GTĐB, trong thời gian qua, Bộ GTVT thực hiện nhiều giải pháp, trong đó tập trung xây dựng, hoàn thiện hệ thống văn bản QPPL về TTATGT, xử phạt vi phạm hành chính bảo đảm tính đồng bộ với các chế tài mạnh đủ tính răn đe và khả thi. Xây dựng Đề án Đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về ATGT.

Trong bối cảnh khó khăn chung về kinh tế, Bộ GTVT đang tích cực nghiên cứu chiến lược phát triển hạ tầng giao thông mang tính dài hạn, quy hoạch xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ. Đã trình Thủ tướng Chính phủ dự thảo Chiến lược bảo đảm trật tự ATGT đường bộ Quốc gia đến năm 2020 và tầm nhìn 2030 với nhiều giải pháp đồng bộ, hữu hiệu về bảo đảm TTATGT và hiện đang tiếp tục hoàn chỉnh để báo cáo TTCP. Đẩy nhanh tiến độ và nâng cao chất lượng các công trình giao thông đã và đang được đầu tư xây dựng, nhất là các tuyến giao thông huyết mạch, đường vành đai, các trục giao thông hướng tâm; xây dựng hệ thống đường gom, các nút giao khác mức giữa đường bộ, đường sắt.

Bộ cũng đang xây dựng Đề án Nâng cao công tác đăng kiểm chất lượng phương tiện giao thông cơ giới để giảm thiểu TNGT và ùn tắc giao thông. Bên cạnh đó là nâng cao chất lượng đào tạo, sát hạch, cấp giấy phép lái xe, phối hợp với Bộ Công an thống nhất việc quản lý thông tin về người lái. Chủ động rà soát chức năng, nhiệm vụ của Thanh tra giao thông đường bộ và CSGT đường bộ để có sự phân định rõ ràng, tránh chồng chéo...

Kiến nghị chủ xe ô tô phải mở tài khoản

Bộ GTVT đề nghị Ủy ban Pháp luật của Quốc hội nghiên cứu những vướng mắc đã nêu trong công tác xử phạt VPHC về giao thông đường bộ và kiến nghị của Bộ GTVT để hoàn thiện dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính, trình Quốc hội thông qua. Trong đó về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, Luật Xử lý vi phạm hành chính cần quy định đầy đủ các chức danh đã được quy định trong các Luật và các văn bản quy phạm pháp luật khác, đặc biệt chú ý đến các chức danh từ cơ sở, xác lập thẩm quyền xử phạt VPHC của Trưởng phòng Thanh tra chuyên ngành thuộc Thanh tra Bộ, xác lập thẩm quyền xử phạt VPHC của Trưởng Ban, Đội trưởng, trưởng bộ phận tham mưu về công tác thanh tra chuyên ngành của Tổng cục.

Về mức xử phạt vi phạm hành chính, Bộ GTVT đề nghị tăng mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực giao thông vận tải lên 200 triệu đồng vì hiện nay ùn tắc giao thông và TNGT rất trầm trọng, đặc biệt trong lĩnh vực GTĐB. Bộ GTVT kiến nghị tịch thu và sung công với xe đua trái phép, quy định tạm giữ phương tiện đối với người chưa đủ tuổi điều khiển phương tiện, quy định chủ xe ô tô phải mở và duy trì tài khoản tại ngân hàng, coi đây là điều kiện bắt buộc để phương tiện tham gia giao thông...

Thiếu tướng Đỗ Đình Nghị - Đại diện Bộ Công an: 
Vi phạm giao thông đang diễn ra phổ biến

Thiếu tướng Đỗ Đình Nghị
Thiếu tướng Đỗ Đình Nghị

Bổ sung vào phần báo cáo về thực trạng vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ của Bộ trưởng Đinh La Thăng, phát biểu tại phiên giải trình, Thiếu tướng Đỗ Đình Nghị khẳng định vi phạm giao thông đang diễn ra rất phổ biến.

Nguyên nhân theo ông Nghị là do phương tiện giao thông tăng quá nhanh trong khi kết cấu hạ tầng chưa đáp ứng được nhu cầu, do ý thức người tham gia giao thông còn kém. Bên cạnh đó là một số cấp ủy đảng, chính quyền nhất là cấp cơ sở chưa thực sự quan tâm đến bảo đảm ATGT.

Theo thống kê, trong tổng số các vụ tai nạn, ô tô gây ra 22,3% vụ, xe máy gây ra 69,4% vụ. Số vụ tai nạn chủ yếu tập trung trên QL chiếm 32,1%, tỉnh lộ 18,4%, đô thị 34,6%.  Ùn tắc giao thông đang gây cản trở đi lại của bà con và tình hình KT- XH nói chung, đã xảy ra 235 vụ kéo dài trên 1 h (tăng 52 vụ so cùng kỳ năm trước).

Tình trạng tụ tập gây rối trật tự công cộng, người điều khiển mô tô, xe gắn máy tốc độ cao lạng lách vẫn diễn ra tại nhiều đô thị lớn, đặc biệt là tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Công an các địa phương đã bắt giữ 1.150 trường hợp vi phạm, lập hồ sơ thông báo về phường, xã để giáo dục, quản lý 326 trường hợp, bắt giữ và khởi tố 22 trường hợp gây rối trật tự công cộng và đua xe trái phép.

Theo thiếu tướng Đỗ Đình Nghị, tình hình chống đối người thi hành công vụ đang có chiều hướng phức tạp. Năm 2011 đã xảy ra 58 vụ, làm 18 đồng chí bị thương. Các lực lượng chức năng đã bắt giữ 63 đối tượng giao cơ quan điều tra xử lý; so với cùng kỳ năm 2010 tăng 5 vụ. Riêng Hà Nội xảy ra 27 vụ (chiếm 48,2% tổng số vụ cả nước).

Ngoài các giải pháp Bộ Công an đang triển khai thực hiện như tăng cường năng lực  lực lượng tuần tra kiểm soát, cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh phổ biến tuyên truyền, Thiếu tướng cũng kiến nghị Quốc hội tăng cường hơn nữa hoạt động giám sát trong công tác bảo đảm ATGT đường bộ đối với các Bộ, ngành theo chức năng nhiệm vụ.

Đồng tình với Bộ trưởng Đinh La Thăng, Thiếu tướng cũng đề xuất tịch thu phương tiện đua xe trái phép không phân biệt đối tượng sở hữu; quy định tạm giữ phương tiện đối với người chưa đủ tuổi điều khiện phương tiện. Ngoài ra, đại diện Bộ Công an, Thiếu tướng đề nghị Quốc hội xem xét bổ sung quy định  về thẩm quyền xử phạt, thẩm quyền áp dụng các biện pháp ngăn chặn của lãnh đạo cấp phòng trực thuộc các Cục nghiệp vụ có nhiệm vụ tuần tra kiểm soát, xử lý vi phạm hành chính như thẩm quyền của trưởng công an cấp huyện; Đề nghị Ủy ban pháp luật Quốc hội tham mưu Quốc hội sửa luật GTĐB 2008, Nghị định 34.

 

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Minh:
Sử dụng tiền phạt sao cho hợp lý, hiệu quả

Bà Nguyễn Thị Minh
Bà Nguyễn Thị Minh

Theo quy định, tiền thu phạt vi phạm hành chính được để lại 100% để sử dụng cho công tác bảo đảm ATGT, chống ùn tắc giao thông.

Trong đó tỷ lệ phân bổ cụ thể là 70% cho lực lượng công an tham gia giữ gìn  ATGT, 10% cho lực lượng TTGT vận tải địa phương, 10% cho Ban ATGT tỉnh và 10% cho các lực lượng khác trực tiếp làm công tác bảo đảm ATGT.

Bà Minh cho rằng về cơ bản, các địa phương đã thực hiện nghiêm túc các quy định về thu và sử dụng tiền xử phạt. Qua 5 năm từ khi thực hiện Thông tư 89 hướng dẫn việc thu nộp tiền phạt, quản lý và sử dụng tiền thu từ xử lý vi phạm trong lĩnh vực GTĐB, Bộ Tài chính đánh giá nguồn kinh phí này đã giúp các lực lượng xử phạt tăng cường được cơ sử vật chất, trang thiết bị, động viên các cán bộ, chiến sỹ trong điều kiện lương và chế độ còn thấp.

Tuy nhiên, hiện nay, Bộ Tài chính đang nhận được nhiều kiến nghị điều chỉnh phân bổ tỷ lệ sử dụng nguồn thu từ tiền phạt giữa lực lượng công an và Thanh tra giao thông vận tải; mở rộng các đối tượng hỗ trợ như CSCĐ, CSTT; điều chỉnh tiền bồi dưỡng trực ca ngoài giờ cho các lực lượng trực tiếp tuần tra, kiểm soát…

Trong thẩm quyền của mình, Bộ Tài chính đang phối hợp với Bộ GTVT nghiên cứu, sửa đổi Thông tư 89/2007/TT-BTC cho phù hợp, hiệu quả và dự kiến sẽ ban hành trong năm 2012 này.

                                                                                                                                                                                                                                        Thiện Anh

.
.
.