Những tác hại từ việc phá rừng trồng cao su

Cập nhật, 05:43, Thứ Hai, 21/10/2013 (GMT+7)
Việc mở rộng diện tích cao su một cách ồ ạt trong thời gian qua đã dẫn tới hệ quả giá mủ cao su xuống thấp và những tác động tiêu cực đến công tác bảo vệ rừng...
 
Một góc rừng phòng hộ bị chặt phá để chuyển sang trồng cao su
Một góc rừng phòng hộ bị chặt phá để chuyển sang trồng cao su
 
Trồng cao su hay tận thu gỗ?
 
Tính đến hết năm 2012, diện tích cao su của cả nước đạt 915.000ha, vượt xa con số 800.000ha, là mốc trong Chiến lược Phát triển cao su đến năm 2020 được Chính phủ phê duyệt. Hiện trên 80% sản lượng mủ cao su được sử dụng xuất khẩu, trong đó Trung Quốc là thị trường lớn nhất, hàng năm tiêu thụ khoảng trên 40% sản lượng cao su xuất khẩu của Việt Nam. 
 
"Tại Tây Bắc đã có đến hơn 18.000 hộ góp đất để trồng cao su nhưng chỉ có hơn 6.000 người được nhận làm việc tại các công ty cao su, mất đất sản xuất đã nảy sinh rất nhiều vấn đề phức tạp”.
 
Ông Trần Hữu Nghị 
Chuyên gia của tổ chức Forest Trends

Trong năm 2012, tổng lượng cao su xuất khẩu đạt trên 1 triệu tấn, mang lại hơn 2 tỷ USD. Xuất khẩu mủ cao su tự nhiên trở thành một trong những ngành có vị trí đặc biệt quan trọng cho nguồn thu ngân sách của quốc gia. Tiến sĩ Trần Thị Thúy Hoa - Hiệp hội Cao su Việt Nam cho rằng, lợi ích mà cây cao su mang lại là rất lớn. “Với năng suất đạt 1,7 tấn/ha và với giá bán như năm 2012 thì mỗi ha đạt 105 triệu đồng/năm. Theo tính toán sơ bộ mỗi hộ trồng cao su tiểu điền có từ 2 - 3ha thì mỗi năm cũng thu được hơn 200 triệu đồng”, bà Hoa cho biết.Tuy nhiên, GS.TSKH Nguyễn Ngọc Lung - Viện Chứng chỉ rừng và Phát triển bền vững lại đánh giá: Việc mở rộng diện tích trồng cao su tác động rất lớn đến tài nguyên rừng. Tại Tây Nguyên, 79% diện tích trồng mới cao su được phát triển trên diện tích đất rừng tự nhiên và không phải toàn bộ diện tích này đều là rừng nghèo kiệt. Quá trình thực hiện chuyển đổi rừng sang trồng cao su đã bị lạm dụng, không phải chỉ bởi các công ty cao su mà còn cả do sự ưu ái của chính quyền một số địa phương. 

Gần 400.000m3 gỗ tận thu từ việc chuyển đổi rừng tự nhiên sang trồng cao su, thu được từ trên 200 dự án phát triển cao su tại địa bàn Tây Nguyên chỉ phản ánh một phần của tổng khối lượng gỗ được khai thác. “Binh đoàn 15 xin 927ha rừng được cho là nghèo kiệt để chuyển đổi sang trồng cao su nhưng khi khai thác gỗ thì được đến 52.900m3 gỗ. Với một dự án trồng cao su lượng gỗ “tận thu” đã là bằng này rồi thì với 200 dự án thì con số 400.000m3 gỗ không phải đáng tin. Còn con số thật là bao nhiêu chúng ta không thể nào biết được. Chỉ biết nó lớn hơn rất nhiều so với con số trong báo cáo”, GS. Lung cho biết. 

Quá nhiều rủi ro

Phát triển cao su ồ ạt cũng tiềm ẩn rủi ro về thị trường. Giá xuất khẩu mủ cao su năm 2013 tụt giảm 50% so với mức giá năm 2012 làm những hộ dân sản xuất cao su đang rơi vào tình trạng thua lỗ. Đến nay, thị trường cao su thế giới lượng cung đã vượt cầu. Ông Vũ Long - nguyên Phó viện trưởng Viện Khoa học lâm nghiệp Việt Nam nghi ngại, việc mở rộng diện tích cao su như hiện nay liệu có lặp lại kịch bản của sản xuất lúa gạo và cà phê. “Việc phá vỡ quy hoạch của Chính phủ như vậy ai chịu trách nhiệm, bây giờ thị trường cao su đã bão hòa”, ông Long băn khoăn.

Cùng quan điểm trên, ông Trần Hữu Nghị - Chuyên gia của tổ chức Forest Trends (tổ chức phi chính phủ chuyên nghiên cứu về rừng) cho biết, vẫn còn nhiều hoài nghi về lợi ích kinh tế mà cao su có thể mang lại, đặc biệt đối với những diện tích ở nơi có điều kiện thời tiết và thổ nhưỡng không phải tối ưu đối với việc phát triển cao su. Ông Nghị cho rằng, tại một số địa bàn vùng Tây Bắc, việc mở rộng diện tích cao su trên nền đất canh tác của các hộ gia đình nông dân đã làm mất đi nguồn sinh kế của họ và điều này ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh lương thực của địa phương. 

Thu hẹp diện tích canh tác do mở rộng cao su đã, đang và sẽ tiếp tục làm gia tăng sức ép lên nguồn tài nguyên rừng do các hộ dân có nhu cầu đảm bảo đất sản xuất nông nghiệp. “Tại Tây Bắc đã có đến hơn 18.000 hộ góp đất để trồng cao su nhưng chỉ có hơn 6.000 người được nhận làm việc tại các công ty cao su, mất đất sản xuất đã nảy sinh rất nhiều vấn đề phức tạp”, ông Nghị cho biết.
 
Quang Bình
 
 
.
.
.