Nghiên cứu xây dựng hệ thống GT an toàn, thông minh, thân thiện môi trường

Đó là nhiệm vụ mà ngành GTVT cần hướng tới trong Chiến lược phát triển KH&CN giai đoạn 2011 - 2020 vừa được Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng phê duyệt tại Quyết định số 418/QĐ-TTg ngày 11/04/2012.

Đưa khoa học và công nghệ thực sự trở thành động lực then chốt

Mục tiêu tổng quát của Chiến lược phát triển KH-CN giai đoạn 2011 - 2020 là phát triển đồng bộ khoa học xã hội và nhân văn, khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật và công nghệ; đưa khoa học và công nghệ thực sự trở thành động lực then chốt, đáp ứng yêu cầu cơ bản của một nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Đến năm 2020, KH-CN Việt Nam có một số lĩnh vực đạt trình độ tiên tiến, hiện đại của khu vực ASEAN và thế giới.

Về tổ chức KH-CN, Chiến lược nêu rõ tái cấu trúc và quy hoạch lại tổ chức khoa học và công nghệ quốc gia theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải và trùng lặp, phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, các ngành, lĩnh vực và vùng kinh tế.

Chiến lược xác định đổi mới phương thức xây dựng nhiệm vụ KH-CN các cấp, đảm bảo tính thực tiễn, khoa học và liên ngành. Quy định rõ thẩm quyền của Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong việc xác định và chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ KH-CN trọng điểm thuộc phạm vi quản lý.

Về cơ chế hoạt động KH-CN, Chiến lược xác định triển khai mô hình hợp tác công - tư trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, chuyển cơ chế cấp phát tài chính để thực hiện nhiệm vụ KH-CN sang cơ chế quỹ, chuyển các tổ chức KH-CN công lập sang cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Chiến lược cũng chỉ ra các hướng công nghệ ưu tiên trong giai đoạn này là: công nghệ thông tin và truyền thông, công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu mới, công nghệ chế tạo máy - tự động hóa, công nghệ môi trường.

Xây dựng hệ thống giao thông an toàn

Về nghiên cứu ứng dụng KH-CN GTVT, Chiến lược chỉ rõ nghiên cứu xây dựng hệ thống giao thông an toàn, thông minh, thân thiện môi trường; xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật phục vụ công tác quy hoạch, khảo sát thiết kế; làm chủ công nghệ thi công, công nghệ quản lý, bảo trì, khai thác công trình giao thông tiên tiến, ứng dụng các vật liệu mới trong xây dựng các công trình hiện đại như: đường bộ cao tốc, đường sắt cao tốc, đường sắt đô thị, cầu bê tông dự ứng lực khẩu độ lớn, cầu dây văng, đường hầm, cảng nước sâu, cảng hàng không.

Làm chủ công nghệ chế tạo động cơ, chi tiết, cụm chi tiết quan trọng trong sản xuất, lắp ráp ôtô, tàu thủy, toa xe, máy xây dựng nhằm tạo ra các phương tiện vận tải thay thế nhập khẩu tiến tới xuất khẩu.

6 giải pháp thực hiện tốt chiến lược

Nhằm thực hiện tốt mục tiêu tổng quát của Chiến lược phát triển KH-CN giai đoạn 2011 - 2020 là phát triển đồng bộ khoa học xã hội và nhân văn, khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật và công nghệ; đến năm 2020, KH-CN Việt Nam có một số lĩnh vực đạt trình độ tiên tiến, hiện đại của khu vực ASEAN và thế giới... phải có những giải pháp cụ thể, phù hợp. Chiến lược nêu rõ 6 giải pháp phù hợp: Phải tập trung nguồn lực và năng lực để thực hiện và nâng cao chất lượng các chương trình, đề án KH- CN QG; Phải đổi mới cơ chế sử dụng kinh phú nhà nước cho KH- CN, huy động các nguồn lực xã hội cho KH-CN.

Muốn thế cần quy định rõ tỷ lệ phân bổ ngân sách nhà nước dành cho KH-CN theo các nhiệm vụ: Tăng cường tiềm lực KH-CN; đổi mới cơ bản, toàn diện, đồng bộ tổ chức, cơ chế quản lý, cơ chế hoạt động KH-CN; đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng; hội nhập quốc tế về KH-CN... Xây dựng đồng bộ chính sách thu hút, trọng dụng, đãi ngộ cán bộ KH-CN; Phát triển thị trường KH-CN gắn với việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ; Tích cực chủ động hội nhập quốc tế về KH-CN; Cần đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức xã hội về vai trò của KH-CN. Muốn thế, cần đẩy mạnh hoạt động truyền thông và tuyên truyền sâu rộng trong xã hội, đặc biệt là trong các doanh nghiệp về chủ trương, chính sách, pháp luật về KH-CN, về vai trò động lực then chốt của KH-CN đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước nhằm nâng cao tinh thần tự lực tự cường, sự đồng thuận và ủng hộ mạnh mẽ của cả hệ thống chính trị đối với hoạt động KH-CN; tạo không khí thi đua lao động sáng tạo, nghiên cứu, ứng dụng KH-CN trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và mọi lĩnh vực của đời sống xã hội...

Lâm Anh