Bảo vệ môi trường trong thi công và khai thác các công trình

Cập nhật, 09:24, Thứ Sáu, 31/08/2012 (GMT+7)

TS. Chu Mạnh Hùng - ThS. Đoàn Hồng Thắm

Trong những năm gần đây, các dự án xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đã thực hiện nghiêm túc quy định về đánh giá tác động môi trường, cam kết bảo vệ môi trường trong đó có công tác giám sát và quan trắc môi trường trong giai đoạn thi công và khai thác, tuy nhiên hiệu quả áp dụng các biện pháp giảm thiểu chưa cao.

Hiệu quả áp dụng các biện pháp giảm thiểu tác động môi trường chưa cao

Theo kết quả khảo sát, thu thập tài liệu thực tế trong thời gian từ năm 2000 - 2010 do Trung tâm KH&CN và Bảo vệ môi trường (BVMT) GTVT thuộc Viện KH&CN GTVT chủ trì thực hiện Đề án: “Điều tra, khảo sát đánh giá hiệu quả các giải pháp giảm thiểu tác động môi trường các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ giai đoạn thi công và khai thác cho thấy: Ở một số đơn vị, chủ đầu tư và nhà thầu chưa quan tâm đúng mức đến việc thực hiện các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường đặc biệt là trong giai đoạn thi công, không thực hiện thường xuyên và đầy đủ các biện pháp giảm thiểu tác động môi trường đã cam kết trong báo cáo đánh giá tác động môi trường do vậy hiệu quả của công tác BVMT còn chưa cao, cá biệt một số công trường thi công trên QL1A còn bị dư luận phản ảnh vì ô nhiễm bụi và không khí.

Nhóm nghiên cứu cũng thực hiện đánh giá hiệu quả các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường trong giai đoạn thi công và giai đoạn vận hành khai thác

Đối với giai đoạn thi công, nhiều biện pháp được đưa ra. Trước hết là các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm không khí, ồn rung. Theo các chuyên gia, nhìn chung các biện pháp giảm thiểu này khi thi công dự án đã được thực hiện, dần dần đi vào nền nếp, tuy nhiên việc thực hiện còn chưa nghiêm, ở một số gói thầu việc thực hiện những biện pháp giảm thiểu này còn mang tính hình thức, công tác quản lý giám sát còn lơ là. Vì vậy hiệu quả áp dụng các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm không khí còn nhiều hạn chế, môi trường không khí xung quanh các công trường xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông hầu hết chưa được đảm bảo theo yêu cầu, ở một số nơi còn gây bức xúc cho nhân dân.

Với các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm nước mặt, ở một số dự án xây dựng cầu qua sông thì các biện pháp này đã được thực hiện khá tốt. Công tác thiết kế hệ thống ống, rãnh thu gom chất thải khi khoan trụ cầu, đổ bê tông trụ, dầm cầu đã được chú trọng để đảm bảo không làm ô nhiễm nước sông. Công tác thanh thải lòng sông là công tác bắt buộc đối với nhà thầu thi công xây dựng dự án và đã được thực hiện nghiêm túc. Mặc dù vậy hiệu quả của các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm nước mặt, nước ngầm vẫn còn khó đánh giá do môi trường có phạm vi rộng lớn, khó xác định ranh giới các mức độ ảnh hưởng. Hơn nữa tác động tới môi trường nước mặt và nước ngầm đối với các dự án xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông là tác động tạm thời với thời gian ngắn (chỉ diễn ra trong thời gian thi công).

Đối với các giải pháp giảm thiểu các tác động của chất thải rắn, chất thải sinh hoạt, dầu mỡ... ở một số gói thầu, các vị trí đổ vật liệu, chất thải tạm thời vẫn chưa được quan tâm. Trong một số khoảng thời gian thực hiện dự án, các hạng mục công việc còn chưa được phối hợp nhịp nhàng, việc đổ vật liệu, chất thải tạm thời trong công trường và phạm vi đất chiếm dụng tạm thời ở một số gói thầu còn gây ảnh hưởng tới vệ sinh môi trường, gây ra sự chia cắt cộng đồng và cản trở sự đi lại của nhân dân trong vùng, gây những bức xúc về xã hội. Những vấn đề này cần được chủ dự án và nhà thầu quan tâm lưu ý hơn trong quá trình thực hiện dự án.

Trong giai đoạn vận hành khai thác, các chuyên gia cho biết, kết quả khảo sát, thống kê cho thấy các biện pháp giảm thiểu tác động về không khí, ồn, rung trong giai đoạn vận hành hầu như chưa được thực hiện. Trong giai đoạn này, các đơn vị quản lý khai thác tuyến đường chỉ thực hiện công tác duy tu, bảo dưỡng định kỳ theo các hạng mục của quy trình bảo dưỡng, duy tu đường bộ, chưa quan tâm công tác bảo vệ môi trường, vì vậy hầu hết trên các tuyến đường đang khai thác, đặc biệt là những đoạn có dân cư ở hai bên đường còn nhiều rác và bụi trên mặt đường. Những hình ảnh này vừa gây mất mỹ quan vừa gây mất an toàn cho người và phương tiện khi tham gia giao thông. Các biện pháp giảm thiểu tiếng ồn, hạn chế tốc độ và sử dụng còi xe cũng chưa được người tham gia giao thông và các nhà quản lý lưu tâm, thực hiện.

Trong giai đoạn vận hành, biện pháp giảm thiểu tác động về ngập úng chủ yếu là các hoạt động duy tu, khơi thông, nạo vét cống rãnh, phát quang, tạo rãnh tạm thời tạo điều kiện để thoát nhanh trong trường hợp mưa lớn. Trường hợp ngập úng trong thời gian dài có ảnh hưởng đến hoạt động giao thông thì hầu hết mới chỉ xây dựng phương án cứu hộ tạm thời do các đơn vị quản lý vận hành khai thác kết hợp với đơn vị trong Ngành tại địa phương thực hiện. Kết quả khảo sát, thống kê cho thấy, nhìn chung các biện pháp giảm thiểu tác động này trong giai đoạn vận hành ở các dự án còn chưa được thực hiện đầy đủ nên chưa đem lại hiệu quả cao.

Nâng cao chất lượng các giải pháp giảm thiểu tác động môi trường

Các chuyên gia nghiên cứu cho rằng, để nâng cao chất lượng và tính khả thi của các giải pháp giảm thiểu tác động đến môi trường cần triển khai nhiều hoạt động tích cực hơn nữa. Cụ thể, đối với nhóm giải pháp kỹ thuật: cần khẩn trương xây dựng một hệ thống quan trắc đồng bộ để kiểm tra, giám sát định kỳ việc tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật môi trường; Hoàn thiện các nghiên cứu thiết kế về tường chống ồn; Xây dựng quy trình phân loại chất thải rắn, chất thải nguy hại ngay tại nguồn trong thi công, vận hành dự án để việc xử lý đạt hiệu quả cao hơn; Tăng cường các biện pháp giảm thiểu xói mòn, sụt trượt bằng các biện pháp sinh thái như trồng cỏ, cây bản địa trên sườn dốc, mái taluy.

Đối với nhóm các giải pháp về quản lý: Xây dựng quy chế kiểm tra giám sát các ban quản lý, nhà thầu trong việc áp dụng và thực hiện các biện pháp giảm thiểu trong thi công; Xây dựng các sổ tay kỹ thuật môi trường nhằm hỗ trợ kiến thức và nhận thức về công tác bảo vệ môi trường; Tăng cường công tác tập huấn nghiệp vụ pháp luật về môi trường cho cán bộ, công nhân tham gia xây dựng công trình đồng thời với tăng cường công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức về ý thức tham gia giao thông và vệ sinh môi trường của nhân dân khi tham gia giao thông./.

Để đánh giá hiệu quả thực tế của các giải pháp giảm thiểu tác động môi trường đã được phê duyệt trong báo cáo đánh giá tác động môi trường của các dự án xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông trong thời gian vừa qua, từ đó đúc rút kinh nghiệm, làm căn cứ kiến nghị các biện pháp nâng cao chất lượng và tính khả thi của các giải pháp giảm thiểu tác động đến môi trường, Bộ GTVT đã giao Trung tâm KH&CN và Bảo vệ môi trường GTVT thuộc Viện KH&CN GTVT chủ trì thực hiện Đề án: “Điều tra, khảo sát đánh giá hiệu quả các giải pháp giảm thiểu tác động môi trường các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ giai đoạn thi công và khai thác”.

Một số dự án đã thực hiện tốt các công tác quan trắc, giám sát môi trường và báo cáo định kỳ về các cơ quan chức năng điển hình như dự án : Cầu Thanh Trì, đường Vành đai 3 Hà Nội, cảng Cái Lân, cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, dự án khôi phục mạng lưới đường bộ WB 4, dự án đường cao tốc TP. HCM - Long Thành - Dầu Giây...

 

.
.
.