Phát triển nghề CTXH: “Cò” bệnh viện sẽ mất đất sống?
Bệnh viện quá tải, bệnh nhân thiếu hiểu biết về bệnh tật... đã gây nhiều bức xúc, căng thẳng trong mối quan hệ giữa bệnh nhân với nhân viên y tế. Để hạn chế được điều này, cần một đội ngũ nhân viên làm công tác xã hội y tế một cách chuyên nghiệp. Tuy nhiên việc này hiện đang khá khó khăn.
Tại các bệnh viện ở cả tuyến Trung ương, địa phương, tư nhân hoạt động khám chữa bệnh mới chỉ được thực hiện bởi các nhân viên có chuyên môn về nghề y. Các biện pháp trị liệu xã hội chưa được quan tâm nên chưa có chức danh chuyên môn về công tác xã hội trong cơ cấu cán bộ. Tại một số bệnh viện có duy trì tổ công tác xã hội (CTXH) nhưng chỉ mang tính tự phát, thiếu chuyên nghiệp, chỉ hỗ trợ được bệnh nhân một số nhu cầu bức thiết như bếp ăn từ thiện, gây quỹ từ thiện...
 |
| Người làm CTXH tại bệnh viện thường là các nhóm thiện nguyện tự phát |
Trong khi đó, các bệnh viện luôn trong tình trạng quá tải, bác sỹ không có đủ thời gian để tư vấn kỹ lưỡng cho bệnh nhân về phác đồ điều trị, cách phòng ngừa và quan trọng là trấn an tinh thần cho bệnh nhân... Thực trạng này đã dẫn đến “nạn cò” bệnh viện, mất lòng tin vào bác sỹ, tạo đất sống cho “cò” bệnh viện.
Thực tế tại Bệnh viện K (Hà Nội), các bác sỹ phòng khám thường mất một khối lượng thời gian rất lớn cho việc phát phiếu, đóng dấu sổ y bạ, hướng dẫn người đến khám bệnh. Mỗi bệnh nhân chỉ được vài phút trao đổi bệnh tình với bác sỹ. Mỗi ngày, Khoa Khám bệnh đón tiếp hơn 1.000 bệnh nhân, trung bình mỗi bác sỹ khám từ 60 đến 70 bệnh nhân. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương có hơn 1.000 lượt bệnh nhi đến khám mỗi ngày và có tới gần 1.000 bệnh nhân nằm điều trị nội trú.
Còn tại Bệnh viện Hà Đông (Hà Nội), chỉ cần bỏ ra 50.000 đồng là một người có thể mua được giấy khám sức khỏe nhờ lực lượng “cò” hùng hậu trước cổng bệnh viện và thậm chí ngay trong phòng khám. Tình trạng này đã dẫn đến hậu quả chất lượng khám chữa bệnh giảm.
Theo PGS, TS Nguyễn Viết Tiến – Thứ trưởng Bộ Y tế, những vấn đề này sẽ được giải quyết nếu các bệnh viện có một đội ngũ nhân viên làm CTXH. Các nhân viên này không chỉ hỗ trợ bệnh nhân mà còn giúp bác sỹ giảm bớt áp lực trong công việc và nâng cao hiệu quả điều trị. Về lâu dài, có thể mở rộng mạng lưới CTXH đến tận từng cộng đồng dân cư để nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy, hiện trạng và nhu cầu sử dụng đội ngũ nhân viên CTXH trong ngành y tế còn nhiều hạn chế. Theo TS Hoàng Bích Hường – Giám đốc TT Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ dân số- y tế, hầu hết lãnh đạo các bệnh viện chưa hiểu rõ được nghề CTXH trong ngành y tế. Nhiều người cho rằng, đây là một việc làm khó cho bệnh viện khi phát sinh thêm một bộ phận mới mà bệnh viện phải trả lương, gây khó khăn trong hoạt động tài chính của bệnh viện...
Từ năm 2010, Bộ Y tế đã phê duyệt Đề án Phát triển nghề CTXH trong ngành Y tế. Mục tiêu đến hết năm 2015 có 70% lãnh đạo các cơ sở y tế thuộc tuyến Trung ương, tuyến tỉnh nhận thức đúng về vị trí, vai trò của nghề CTXH trong chăm sóc sức khỏe sinh sản và cam kết triển khai thực hiện. Thạc sỹ Vũ Thị Minh Hạnh - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Y tế cho biết, trong thời gian qua, mô hình phòng CTXH trong bệnh viện đã xây dựng thí điểm tại hai bệnh viện tuyến Trung ương và tuyến tỉnh là Bệnh viện Nhi Trung ương và Bệnh viện Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh.
Tuy nhiên, hai mô hình trên vẫn chưa thực hiện đúng và đầy đủ chức năng của mình. Bệnh viện Nhi Trung ương mới chỉ làm được một nhiệm vụ là huy động các nguồn lực xã hội để giúp đỡ người bệnh. Còn việc củng cố, hỗ trợ thông tin khám chữa bệnh trong bệnh viện hay nâng đỡ tinh thần cho bệnh nhân thì vẫn chưa làm được. Tại Bệnh viện Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh hiện có 26 nhân viên làm CTXH, phần lớn trong số họ là điều dưỡng viên làm vai trò cung cấp các thông tin về quy trình khám chữa bệnh, tư vấn về bệnh... cho người bệnh.
Giải thích về nguyên nhân của nghề CTXH còn nhiều khó khăn như trên, ông Trần Đức Long, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) cho hay, do đây là một nghề mới, vì vậy các chế độ và pháp luật chưa quy định cụ thể nghề này. Theo ông Long, tại mỗi bệnh viện nên thành lập một đơn vị chuyên đảm nhận hoạt động công tác xã hội. Kinh phí để duy trì hoạt động có thể từ kinh phí Nhà nước song cũng có thể huy động từ quỹ của bệnh nhân hoặc quỹ khám chữa bệnh tại bệnh viện do cộng đồng quyên góp.
Lê Phong