Chọn tư vấn đủ năng lực bằng cơ chế minh bạch

Cập nhật, 21:00, Thứ Bảy, 23/06/2012 (GMT+7)

Chiều 22/6, Bộ trưởng Đinh La Thăng đã chủ trì cuộc họp với Tổng công ty Tư vấn thiết kế GTVT (TEDI) – Tư vấn hàng đầu về xây dựng CTGT – bàn giải pháp để củng cố TEDI mạnh hơn nữa làm nòng cốt cho công tác tư vấn thiết kế của Ngành. Hội nghị cũng thống nhất cần có cơ chế để phân loại Tư vấn, hàng năm công bố danh sách xếp hạng Tư vấn. Cùng tham dự cuộc họp có các Thứ trưởng Trương Tấn Viên, Nguyễn Ngọc Đông, lãnh đạo các Cục, Vụ chức năng của Bộ.

Phải loại bỏ được tư vấn yếu kém khỏi dự án
 
Mở đầu cuộc họp, Bộ trưởng nhấn mạnh: Năm 2012 được Bộ GTVT lựa chọn là Năm chất lượng CTGT song đến nay có thể thấy chuyển biến tích cực chưa nhiều, vẫn còn hàng loạt công trình, dự án yếu kém về chất lượng gây bức xúc trong công luận. Chất lượng CTGT có nhiều chủ thể tham gia, nhiều nội dung cần chấn chỉnh đồng bộ, song chất lượng Tư vấn thiết kế là một yếu tố rất quan trọng.
 
Không thể có được một dự án chất lượng cao nếu lựa chọn phải một Tư vấn tồi. Rất nhiều dự án được thanh tra, kiểm tra thời gian gần đây, trong kết luận nguyên nhân yếu kém đều có nói đến chất lượng Tư vấn yếu. Nhiều dự án thiết kế bất hợp lý, khối lượng bị đẩy quá lớn như đường đổ quá cao, công trình nào cũng báo cáo sử dụng móng cọc khoan nhồi... 
Nâng cao chất lượng tư vấn thiết kế, giám sát để đảm bảo chất lượng công trình
Nâng cao chất lượng tư vấn thiết kế, giám sát để đảm bảo chất lượng công trình
Chất lượng Tư vấn, lựa chọn Tư vấn thực sự là “vấn đề” tại rất nhiều dự án xây dựng CTGT hiện nay, đặc biệt rất đáng lo lắng với nhiều dự án được giao cho các địa phương làm Chủ đầu tư. Ông Trịnh Xuân Cường – chuyên gia thuộc Tổ cố vấn của Bộ trưởng bức xúc: Nhiều dự án lớn mà không thấy có Tư vấn nào có tên tuổi  tham gia. Ngược lại, tên Tư vấn đều lạ hoắc, thậm chí nghe tên đã biết là không phải Tư vấn xây dựng CTGT!
 
Một trong những nguyên nhân khiến công trình đảm bảo hay không đảm bảo chất lượng nằm ở khâu lựa chọn Tư vấn. Chọn Tư vấn không đủ năng lực tham gia dự án có trách nhiệm của quản lý nhà nước -  Thứ trưởng Trương Tân Viên thẳng thắn nhấn mạnh: Quản lý nhà nước, các cơ quan tham mưu hiện nay chỉ chủ yếu giải quyết sự vụ. Trách nhiệm của quản lý Nhà nước là phải làm sao để ngay từ đầu, ngay trong quá trình tuyển chọn Tư vấn, tuyển chọn Nhà thầu đã phải lựa chọn được Nhà thầu tốt, Tư vấn có đủ năng lực. Trong suốt quá trình triển khai dự án phải thường xuyên kiểm tra, giám sát, kịp thời chấn chỉnh, thậm chí quyết định cho thay thế các Nhà thầu và Tư vấn yếu kém. Không phải đến khi công trình có sự cố rồi mới nói về chất lượng.
 
Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Đông cũng cho rằng cần áp dụng đấu thầu 2 phong bì thầu như Tư vấn quốc tế: Phong bì thứ nhất là phong bì kĩ thuật. Trên cơ sở đề xuất giải pháp kĩ thuật của Tư vấn để chọn được Tư vấn có giải pháp kĩ thuật tối ưu, rồi mới thương thảo về giá hợp đồng qua phong bì thứ 2. Để kiểm soát khối lượng dự án,  đề nghị tính phí Tư vấn khảo sát theo khối lượng, song phí Tư vấn thiết kế phải tính theo nhân công và có thể xây dựng lại thang bảng lương cho Tư vấn thiết kế, đưa lên mức lương cao hơn.  Để kiểm soát tốt chất lượng dự án, Thứ trưởng cũng đề nghị: Phải nghiên cứu để phân chia hợp lý các gói thầu. Đặc biệt với Dự án đầu tư mở rộng QL1 đang tiến hành, không để tình trạng phân chia quá nhỏ gói thầu sẽ không thể kiểm soát nổi chất lượng.
 
TEDI phải mạnh hơn
 
Cuộc họp đã phân tích những mặt mạnh đồng thời thẳng thắn nêu ra những hạn chế thuộc về chủ quan cần được khắc phục của TCT Tư vấn thiết kế lớn nhất cả nước về xây dựng CTGT. Những vướng mắc thuộc về cơ chế chính sách đối với Tư vấn cũng được chỉ rõ để qua đó giải bài toán về chất lượng.  
Với tên tuổi đã được khẳng định qua 50 năm hoạt động trong lĩnh vực Tư vấn xây dựng  CTGT, TEDI hiện có gần 2.000 CBCNLĐ, trong đó có khoảng 400 chuyên gia có thể đảm đương vai trò chủ nhiệm tổng thể, chủ nhiệm đồ án các dự án lĩnh vực xây dựng CTGT: đường bộ, đường đô thị, cầu lớn, hầm, cảng, đường thủy.
 
Hầu hết các công trình lớn, công trình trọng điểm quốc gia có vai trò Tư vấn của TEDI. Chất lượng Tư vấn được đơn vị đặc biệt quan tâm hàng đầu bằng các chính sách chất lượng. Hệ thống ISO 2008 đang được áp dụng thống nhất trong toàn bộ các đơn vị thành viên, chế độ tuyển chọn kĩ sư và sử dụng chuyên gia, đầu tư cho khoa học công nghệ khiến TEDI luôn giữ vững vị trí hàng đầu về Tư vấn XDCTGT.
 
Báo cáo với Bộ trưởng, ông Phạm Hữu Sơn – Chủ tịch HĐTV kiêm TGĐ TCT thẳng thắn thừa nhận: Công tác Tư vấn của TEDI vẫn còn những tồn tại nhất định. Công tác khảo sát địa chất có lúc có nơi thực hiện chưa nghiêm túc; kiểm soát hiện trường chưa được Chủ nhiệm đồ án kiểm soát theo ISO; giải pháp kĩ thuật một số công trình còn khô cứng chưa gắn kết hài hòa với điều kiện đặc thù của khu vực; nhiều dự án có hướng áp dụng kết cấu và giải pháp quen thuộc nhằm đáp ứng tiến độ nên thiếu tính sáng tạo; thiết kế tổ chức thi công có khi chưa sát thực tế thi công; chưa dự báo được những khó khăn về GPMB, biến động giá cả và chính sách xã hội...
 
Phí tư vấn quá thấp kéo theo nhiều hệ lụy về chất lượng công trình dù là công trình vừa đưa vào khai thác
Phí tư vấn quá thấp kéo theo nhiều hệ lụy về chất lượng công trình dù là công trình vừa đưa vào khai thác
Những yếu kém này có cả nguyên nhân chủ quan và khách quan. Về chủ quan: TEDI còn thiếu chuyên gia giỏi ở một số lĩnh vực, cơ chế đãi ngộ người tài và kĩ sư chủ chốt chưa thỏa đáng, nhiều cán bộ giỏi bỏ ra ngoài làm;  đầu tư máy móc thiết bị và cập nhật ứng dụng KHCN chưa theo kịp nhu cầu thực tiễn; tính chuyên nghiệp và chuyên môn hóa chưa cao ở một số khâu, một số đơn vị.
 
Về khách quan: Tiến độ một số dự án yêu cầu quá gấp gáp, không đủ thời gian cần thiết để nghiên cứu tìm giải pháp tối ưu; Một số chủ đầu tư cắt giảm khối lượng điều tra khảo sát quá mức, dẫn đến không đủ kinh phí khảo sát nghiên cứu số liệu cần thiết; Kinh phí cho dịch vụ Tư vấn còn quá thấp, không có tích lũy giá trị thặng dư để đầu tư chiều sâu. Ngoài ra nợ đọng với các hợp đồng Tư vấn đã được nghiệm thu khá lớn, tính thiếu minh bạch của các chủ đầu tư trong lựa chọn Tư vấn, tính áp đặt không tuân theo nguyên tắc của các Chủ đầu tư đối khiến tư vấn luôn rất khó khăn để giữ tính độc lập của công tác...
 
Kết luận cuộc họp, Bộ trưởng nêu rõ: Tuy công tác Tư vấn thiết kế CTGT thời gian qua đã đạt được những tiến bộ nhất định song rõ ràng chưa thể bằng lòng được với chất lượng, tiến độ công tác Tư vấn hiện nay. Cần rà soát lại toàn bộ các quy định, quy trình quản lý chất lượng về Tư vấn XDCTGT. Giao TEDI giúp Bộ xây dựng Đề án về quản lý chất lượng Tư vấn tham gia xây dựng CTGT, trong đó xây dựng đưa ra được bộ Tiêu chí đánh giá năng lực Tư vấn, để hàng năm Bộ sẽ tiến hành công bố danh sách xếp hạng Tư vấn. Qua đó sẽ công khai Tư vấn nào, xếp hạng ở vị trí nào, để lựa chọn Tư vấn khi xét thầu Tư vấn các dự án. 
 
Bộ xác định năng lực là tiêu chuẩn số 1 để lựa chọn Tư vấn, không chọn Tư vấn giá thấp khi xét thầu. Các cơ quan chức năng của Bộ không được cắt giảm kinh phí khảo sát được xây dựng hợp lý của Tư vấn. Chi phí cho Tư vấn hiện chiếm chỉ 1 – 5% tổng giá trị xây lắp, cần nghiên cứu để xây dựng lại định mức hợp lý cho dịch vụ Tư vấn, đặc biệt là Tư vấn giám sát. Nếu cần thiết Bộ sẽ trình Chính phủ cho xây dựng Nghị định về quản lý Tư vấn CTGT. 
 
Bộ trưởng cũng chỉ đạo: TEDI cần phải mạnh hơn nữa, cần tăng cường hơn nữa, công tác kiểm soát chất lượng. Cần khôi phục lại chế độ Kĩ sư trưởng, Tổng công trình sư để kiểm soát đồng đều chất lượng các dự án lớn. Phải tăng cường công tác giám sát tác giả tại hiện trường. TEDI phải nhanh chóng tiến hành CPH. Bộ trưởng cũng chỉ đạo bố trí ghi vốn hàng năm đủ để trả kinh phí các hợp đồng Tư vấn và giải quyết kinh phí Chủ đầu tư còn nợ TEDI.
Phương Anh

 

.
.
.