Ngành GTVT

Đánh giá tác động vàXD giải pháp ứng phóbiến đổi khí hậu,nước biển dâng

Cập nhật, 12:00, Thứ Hai, 10/10/2011 (GMT+7)

TS. Chu Mạnh Hùng - ThS. Trần Ánh Dương - KS. Nguyễn Thu Hằng

Trong thời gian qua, Bộ GTVT đã chỉ đạo các cơ quan có liên quan thực hiện đánh giá tác động và xây dựng giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng cho các lĩnh vực thuộc ngành GTVT. Năm 2010, Bộ cũng đã lựa chọn một số khu vực có nhiều khả năng bị tổn thương do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu để đánh giá chi tiết.

Biến đổi khí hậu khiến nguy cơ sóng thần lũ lụt ngày càng nguy hiểm
Biến đổi khí hậu khiến nguy cơ sóng thần lũ lụt ngày càng nguy hiểm

Triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 158/2008/QĐ-TTg ngày 02/12/2008, Bộ GTVT đã chỉ đạo các cơ quan có liên quan thực hiện đánh giá tác động và xây dựng giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng cho các lĩnh vực thuộc ngành GTVT. Năm 2010, Bộ cũng đã lựa chọn một số khu vực có nhiều khả năng bị tổn thương do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu để đánh giá chi tiết.

Tác động nước biển dâng trong lĩnh vực hàng không

Triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 158/2008/QĐ-TTg ngày 02/12/2008, Bộ GTVT đã chỉ đạo các cơ quan có liên quan thực hiện đánh giá tác động và xây dựng giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng cho các lĩnh vực thuộc ngành GTVT. Năm 2010, Bộ cũng đã lựa chọn một số khu vực có nhiều khả năng bị tổn thương do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu để đánh giá chi tiết. 

Cảng hàng không Cần Thơ thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, nơi được đánh giá là một trong ba đồng bằng dễ bị tổn thương nhất trên trái đất do biến đổi khí hậu, đã được chọn để thực hiện đánh giá cụ thể tác động của biến đổi khí hậu mà đặc biệt là tác động của nước biển dâng.

Theo dự báo, các biểu hiện của biến đổi khí hậu tại Cần Thơ có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động của Cảng hàng không Cần Thơ là nhiệt độ không khí tăng cao, nước biển dâng và sự gia tăng tần suất xuất hiện của các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Trong đó, tác động của nước biển dâng kết hợp với hoạt động của lũ và triều cường tại khu vực này được xác định là tác động lớn nhất đến hoạt động của Cảng hàng không Cần Thơ do cảng nằm trên nền đất yếu, dễ bị sụt lún, sạt lở. Theo kịch bản nước biển dâng 75cm, phần lớn khu vực đường cất hạ cánh phía Tây và khu vực dự trữ nhiên liệu của cảng hàng không sẽ bị ngập.

Tuy nhiên, do Cảng hàng không Cần Thơ có địa hình cao hơn so với khu vực xung quanh nên cần có giải pháp chống ngập tổng thể cho toàn bộ khu vực địa lý này. Cảng hàng không Cần Thơ cần tập trung gia cố nền đất và xây dựng quy định riêng về công tác bảo trì, bảo dưỡng các trang thiết bị hạ tầng tăng tính bền vững và khả năng chống chịu trước tác động của ngập lụt.

Ngoài ra, để bảo đảm an toàn cho các chuyến bay tại Cảng hàng không Cần Thơ cũng cần phải nâng cao năng lực thiết bị, con người để dự báo sớm các hiện tượng thời tiết cực đoan nhằm chủ động điều chỉnh kế hoạch bay cho phù hợp.

Đô thị cũng bị ảnh hưởng mạnh mẽ do biến đổi khí hậu
Đô thị cũng bị ảnh hưởng mạnh mẽ do biến đổi khí hậu

Tác động của biến đổi khí hậu đối với công nghiệp tàu thủy

Trong lĩnh vực công nghiệp tàu thủy, việc đánh giá cụ thể tác động của biến đổi khí hậu và nước biển dâng đối với hệ thống các công trình đã được tiến hành tại Nhà máy đóng tàu Nam Triệu thuộc Tổng công ty CNTT Nam Triệu/Vinashin, một trong số 4 Tổng công ty lớn nhất trong ngành Đóng tàu tại Việt Nam.

Liên quan đến hoạt động rà soát điều chỉnh quy hoạch, lồng ghép phòng, chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu vào quy hoạch, dự án, ngày 09/3/2011 Bộ GTVT cũng đã có Văn bản số 1269/BGTVT-MT trong đó giao các tổng cục, cục quản lý chuyên ngành và các sở GTVT: Thống kê, tổng hợp báo cáo Bộ các sự cố, thiệt hại đối với công trình, hoạt động GTVT do tác động của thiên tai và kết hợp kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng của Việt Nam do Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố để chủ động:

- Phân tích, đề xuất điều chỉnh và lồng ghép phù hợp nội dung phòng, chống thiên tai trong quy hoạch phát triển đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, hàng hải, hàng không và quy hoạch phát triển GTVT vùng, địa phương;

- Tổ chức nghiên cứu đầu tư hoặc lồng ghép đầu tư các dự án xây dựng công trình GTVT nhằm bền vững hóa kết cấu hạ tầng giao thông, mở rộng khẩu độ cầu cống bảo đảm thoát nước, gia cố taluy, chống xói lở, xử lý sụt trượt.

Vì nhà máy đóng tàu Nam Triệu nằm khá sâu trong sông nên sự gia tăng trường sóng và gia tăng xói lở bờ biển do nước biển dâng không ảnh hưởng đến hệ thống công trình của Nhà máy.

Ảnh hưởng lớn nhất do nước biển dâng đối với hệ thống công trình của nhà máy là ngập lụt. Với độ cao nền thấp từ khoảng 2,6 - 3,1m (theo cao độ lục địa) lại nằm trong khu vực có chế độ triều với biên độ triều cao, thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão với cường độ và tần suất lớn, hệ thống sông trong khu vực chằng chịt nên nhà máy đóng tàu Nam Triệu chịu ảnh hưởng nhiều của lũ từ thượng nguồn đổ về.

Kết quả tính toán cho thấy trong điều kiện bão (với tần suất 2%) chưa tính tới nước biển dâng, khu vực Nhà máy đóng tàu Nam Triệu đã ngập lụt tới 50% diện tích toàn nhà máy, nếu cộng với nước biển dâng 75 cm thì toàn bộ nhà máy sẽ bị ngập.

Trước mắt, để giảm thiểu tác động của các hiện tượng thời tiết cực đoan gây ngập lụt, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất Nhà máy, việc thiết lập hệ thống kệ hoặc giá đỡ để bảo quản các loại vật liệu để ngoài trời và củng cố hệ thống đê chạy dọc suốt Nhà máy để có thể ngăn nước tràn vào các hệ thống sau đê cần phải được đặc biệt quan tâm.

Với những nghiên cứu ban đầu như trên, có thể thấy biến đổi khí hậu và nước biển dâng có tác động trực tiếp đến hoạt động của ngành GTVT và những thiệt hại, tổn thất do biến đổi khí hậu gây ra chỉ có thể giảm thiểu khi thực hiện sớm việc lồng ghép các vấn đề về biến đổi khí hậu vào trong các kế hoạch, dự án phát triển và triển khai các giải pháp thích ứng, đặc biệt là đối với những công trình mang tính vĩnh cửu./.

Kiến thức môi trường:

Bộ GTVT ban hành kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu

Ngày 26/01/2011, Bộ GTVT đã ban hành Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu của Bộ giai đoạn 2011 - 2015 tại Quyết định số 199/QĐ-BGTVT. Theo đó, đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến các lĩnh vực của ngành GTVT trên cơ sở kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng đã được Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố, tiến hành rà soát, nghiên cứu, phân loại lĩnh vực, hoạt động GTVT chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu; Thống kê, điều tra, dự báo, đánh giá mức độ tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng gây ngập lụt, sạt lở, sụt trượt, làm hư hỏng, giảm khả năng chịu tải và phá hủy kết cấu hạ tầng giao thông, đình trệ hoạt động giao thông vận tải, ảnh hưởng đến an toàn giao thông, đặc biệt tại các vùng ven biển, miền núi và Đồng bằng sông Cửu Long.

Bên cạnh đó, xây dựng, đề xuất và triển khai các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu cho ngành GTVT. Cụ thể là nghiên cứu, đề xuất các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu, giải pháp giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trong các lĩnh vực của ngành GTVT trên cơ sở những dự báo, đánh giá mức độ tác động của biến đổi khí hậu; Xây dựng cơ sở dữ liệu GIS tích hợp ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng cho các kết cấu hạ tầng GTVT chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu; Tích hợp, lồng ghép các yếu tố của biến đổi khí hậu vào chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án phát triển kết cấu hạ tầng GTVT và bổ sung, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn chuyên ngành; Kiểm tra, kiểm soát khí thải phương tiện giao thông cơ giới; phát triển vận tải hành khách công cộng khối lượng lớn tại các đô thị; tổ chức thực hiện Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong ngành GTVT; Triển khai thí điểm các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu, ứng dụng công nghệ các-bon thấp, phát triển ứng dụng năng lượng tái tạo, năng lượng sạch trên cơ sở hỗ trợ nguồn lực tài chính, kỹ thuật và công nghệ của quốc tế.

Đối với việc tuyên truyền, phổ biến thông tin, đào tạo nguồn nhân lực, phát triển năng lực của các cơ quan, đơn vị cần: Tổ chức các lớp tập huấn, hội nghị, hội thảo chuyên đề, tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, các trang thông tin nội bộ cho các tổ chức, cá nhân về tác động và các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu trong GTVT; Thiết lập hệ thống quản lý thông tin, dữ liệu về ứng phó với biến đổi khí hậu trong GTVT nhằm cung cấp thông tin, giải đáp và định hướng thực hiện các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm nhẹ phát thải khí nhà kính; Xây dựng, triển khai kế hoạch phát triển nguồn nhân lực, năng lực xây dựng chính sách, lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, giám sát, đánh giá kết quả ứng phó với biến đổi khí hậu cho đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước đầu ngành, đầu mối phụ trách của các cơ quan, đơn vị trực thuộc Bộ.

P.V

.
.
.