Thổ Nhĩ Kỳ - Syria : Láng giềng căng thẳng

NATO vừa nhóm họp khẩn để tham vấn về một đề nghị của Ankara liên quan tới vụ Syria bắn rơi một máy bay trinh sát F-4 của Thổ Nhĩ Kỳ hôm 22/6. Trước đó, Thổ Nhĩ Kỳ cho biết, quân đội Syria lại bắn thêm 1 chiếc máy bay khác của nước này khi đang tìm kiếm chiếc máy bay trinh sát F-4. Vụ việc trên đã đẩy quan hệ giữa 2 nước láng giềng ngày càng xấu đi.

Trước khi diễn ra cuộc họp của 28 đại sứ các nước thành viên NATO ở Brussels (Bỉ), Phó Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Bulent Arinc cho biết, ông sẽ hối thúc NATO xem xét vụ việc này theo Điều 5 trong Hiệp ước của NATO. Điều này quy định hành động tấn công một nước thành viên của NATO được coi là hành động tấn công nhằm vào tất cả thành viên của liên minh quân sự này.

Thổ Nhĩ Kỳ đòi trả đũa

Ông Arinc tuyên bố, Ankara sẽ tự vệ trong khuôn khổ luật pháp quốc tế trước việc mà Thổ Nhĩ Kỳ gọi là “hành động thù địch ở mức độ cao nhất” của Syria. Ông cũng cho biết thêm, chiếc F-4 bị một quả tên lửa tấn công trên không phận quốc tế.

Trong khi đó, tuyên bố của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Syria Jihad al-Makdissi khẳng định, chiếc máy bay F-4 Phantom của Thổ Nhĩ Kỳ bị lực lượng an ninh Damascus bắn rơi đã “xâm phạm chủ quyền của Syria”.

Biểu tình chống Tổng thống Bashar al-Assad trong nước tăng cao, lại thêm căng thẳng với Thổ Nhĩ Kỳ sẽ khiến Syria nhiều khả năng bị cô lập

Nhà phân tích Syria - Hamdi Abdullah cho rằng, máy bay của Thổ Nhĩ Kỳ đã thực hiện nhiệm vụ gián điệp khi có thông tin từ phe đối lập chống Chính phủ Syria rằng Tổng thống Bashar al-Assad đang nghỉ cuối tuần ở dinh tổng thống trong khu vực. Đồng thời, chiếc máy bay này còn có nhiệm vụ gián điệp hệ thống radar của Syria ở thị trấn Latakia của Syria ở biển Địa Trung Hải.

Theo ông Arinc, mọi giải pháp chống Syria đang được xem xét, bao gồm cả trả đũa quân sự, Damascus sẽ không thể thoát khỏi việc bị trừng phạt, song Ankara không có ý định phát động chiến tranh. Một trong những biện pháp trừng phạt mà Thổ Nhĩ Kỳ có thể áp dụng là ngừng xuất khẩu điện cho Syria. Hiện nay, khoảng 10% điện năng tiêu thụ ở Syria phụ thuộc vào Thổ Nhĩ Kỳ. Hãng tin Thổ Nhĩ Kỳ Anatolia cho biết, hàng chục thành viên của quân đội Syria, trong đó có 3 đại tá và gia đình họ đã đào thoát sang Thổ Nhĩ Kỳ khiến cho quan hệ hai bên càng thêm căng thẳng.

Syria sẽ bị cô lập

Vụ việc xảy ra trong bối cảnh giao tranh giữa quân đội và lực lượng nổi dậy chống Chính phủ Syria vẫn diễn ra ác liệt gần Thủ đô Damascus ngày 26/6, khiến ít nhất 95 người, phần lớn là dân thường thiệt mạng. Nguồn tin từ LHQ cho biết, ông Paulo Pinheiro, điều tra viên về nhân quyền hàng đầu của tổ chức này đã tới Syria đàm phán với giới chức cấp cao Damascus để mở đường cho LHQ điều tra nạn bạo lực lan rộng tại nước này. Đây là lần đầu tiên ông Pinheiro tới Syria kể từ khi đội điều tra của ông được Hội đồng Nhân quyền của LHQ thành lập vào tháng 9/2011.

Ngày 26/6, Iran đã đề xuất dùng các mối quan hệ tốt đẹp với cả Damascus và Ankara để giúp giải quyết căng thẳng giữa hai nước. Trước đó, ngày 25/6, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nga Alexander Glushko đã nhấn mạnh NATO không nên lợi dụng yêu cầu của Thổ Nhĩ Kỳ về việc triệu tập một cuộc họp để làm căng thẳng thêm tình hình Syria. Trong khi đó, người phát ngôn Nhà Trắng Jay Carney thì khẳng định, Mỹ sẽ phối hợp với Thổ Nhĩ Kỳ để “buộc chế độ ông Assad chịu trách nhiệm” về vụ bắn rơi máy bay. Ngoại trưởng Mỹ H.Clinton cũng khẳng định lập trường này.

Theo giới phân tích nhận định, NATO có thể sẽ không thực hiện hành động quân sự đối với Syria. Tuy nhiên, vụ việc lần này sẽ là cái cớ để Mỹ và phương Tây tiến hành các bước đi mới cô lập chế độ của Tổng thống Syria al-Assad.

Nam Hải (Tổng hợp)